کفشدوزک؛ از افسانه تا نماد خوشبختی
در میان همهی حشرات، هیچکدام به اندازهی کفشدوزک چنین پیوندی میان طبیعت و اسطوره پیدا نکرده است. این موجود کوچک، با رنگ قرمز درخشان و نقطههای سیاهش، قرنهاست که در فرهنگهای مختلف از اروپا تا شرق آسیا نماد خوشبختی، حفاظت و باززایی زندگی به شمار میرود.
افسانههای اروپایی: پیامآور بانو
در اسطورههای قرون وسطاییِ اروپا، کفشدوزک را Lady’s Bird یا پرندهی بانو میخواندند؛ بانو همان Virgin Mary یا مادر مقدس بود. کشاورزان باور داشتند اگر کفشدوزکی روی دستشان بنشیند، محصولشان از آفت در امان خواهد بود. حتی گفته میشد تعداد لکههای کفشدوزک، نشانگر تعداد ماههایی است که باید تا رسیدن خوشاقبالی صبر کرد.
در دانمارک، هر که کفشدوزک را میکشت، گویی روح باران را زخمی کرده بود و از آسمان نعمت قطع میشد.
در فرانسه، کفشدوزک بر شانهی عاشق، نشانهای از دیدار قریبالوقوع معشوق بود.
شرق و مفهوم چرخهی زندگی
در فرهنگ چینی و ژاپنی، کفشدوزک دشتی از چرخه و تعادل را یادآور میشود. رنگ قرمز آن نماد زندگی و خورشید است؛ و سیاهی نقطهها نماد مرگ و سکون. این تضاد، همان بازی ازلی میان یین و یانگ است: مرگ در دامان زندگی و زندگی در دل تاریکی.
در افسانههای ژاپنی آمده است که کفشدوزکها در شب با ارواح درختان سخن میگویند و مسیر بازگشت آنها به عالم نور را نشان میدهند.
ایران و بازخوانی معاصر نماد
در میان روایتهای مردمی ایران، کفشدوزک همیشه نشانهای از «خبر خوب» بوده است؛ کودکان آن را به دست میگرفتند و میخواندند:
اگر پرواز کند، آرزو برآورده میشود.
اگر بماند، باید صبر کرد.
درمسیحیت و اروپا نام این حشره با نام مریم مقدس پیوند خورده است در قرون وسطی داستانی وجود دارد،زمانی که کشاورزان از خدا برای نجات محصولات آفت خورده دعا می کردند، این حشره فرستاده می شد و وجود لیدی باگ با هفت لکه نشان دهنده ی هفت شادی و یا هفت اندوه مریم مقدس بوده است.
در اسطوره های سلتیک و ژرمن کفشدوزک ها اغلب به خدایان مرتبط با طوفان و یا خورشید نسبت داده می شوند.
درژاپن کفشدوزک نمادشجاعت و خوشبختی است و نکته ی جالب در ژاپن هم تعداد ۷ لکه ی روی کفشدوزک بسیار اهمیت دارد و بالاترین درجه ی خوش شانسی است.
در آمریکای شمالی و در بین برخی قبایل کفشدوزک ها قهرمانانی هستند که در زمان قحطی به مردم کمک میکردند. در تمام تمدن ها اعتقاد به این است که نبایستی به این حشرات پر برکت آسیبی رساند.
در ایران نیز کفشدوزک جایگاهی بسیار خوب در فلکلور دارد، به کفشدوزک زنبورک و یا گاهی خوشه قورباغه هم می گویند و حتی در قدیم در بازی های کودکان نقش داشته است.
داستان بازی هم پرواز و آرزو کردن بوده است درست همانند داستان در اروپا و داستان هفت آرزو.
